Usmon Nosir
Boshqa nomlari: Usmon Nosirov, Usman Nasir, Усман Насыр
«Quyosh bilan suhbat», «Yurak» toʻplamlari, «Naxshon» dostoni va «Atlas» pyesasi muallifi, Pushkin va Lermontov asarlarining tarjimoni. 1937-yilda hibsga olinib, lagerda vafot etgan.
Usmon Nosir 1912-yil 13-noyabrda Namanganda tugʻilgan. U 1930-yillar oʻzbek sheʼriyatining yosh vakillaridan biri, dramaturg va tarjimon. 1937-yilda hibsga olingan, 1944-yil 9-martda Kemerovo viloyatidagi lagerda 31 yoshida vafot etgan.
Bolaligi va taʼlimi
Usmon Nosir ota-onadan erta ayrilgan; Qoʻqondagi maktab-internatda tarbiyalangan. Kitob oʻqishga erta qiziqqan, rus va oʻzbek adabiyoti asarlarini koʻp mutolaa qilgan. 1930-yillar boshida Samarqanddagi oliy oʻquv yurtining filologiya fakultetida oʻqidi; u yerda Hamid Olimjon kabi yosh shoirlar ham tahsil olgan. Yosh shoir respublika matbuotida sheʼrlari bilan tez tanildi.
Sheʼriyati
1932-yilda bir vaqtda ikki kitobi — «Quyosh bilan suhbat» va «Safarbar satrlar» chop etildi. Keyin «Traktorobod» (1934), «Yurak» (1935) va «Mehrim» (1935) toʻplamlari chiqdi. «Yurak» kitobiga kirgan «Yurak, sensan mening sozim…», «Monolog», «Nasimaga», «Nil va Rim» sheʼrlari uni mashhur qildi. «Naxshon» liro-epik dostonida arman qizining sevgi qissasi hikoya qilinadi.
Dramaturgiya va tarjimalari
Usmon Nosir «Atlas» pyesasida ipak fabrikasi ishchilari va xotin-qizlar hayotini tasvirladi. «Zafar», «Soʻnggi kun» pyesalari ham sahnaga qoʻyilgan.
Tarjimon sifatida Pushkinning «Bogʻchasaroy favvorasi» va Lermontovning «Demon» («Iblis») dostonlarini oʻzbek tiliga oʻgirdi, Geyne sheʼrlarini ham tarjima qildi.
Qatagʻon va oxirgi yillari
1937-yil 13-iyulda Usmon Nosir «xalq dushmani» sifatida hibsga olindi va Jinoyat kodeksining 58-moddasi boʻyicha hukm qilindi. U Zlatoust qamoqxonasida, soʻng Vladivostok va Magadan lagerlarida saqlandi. 1940-yil 20-avgustda Magadan qamoqxonasidan Stalinga murojaat yoʻllagan; ishini qayta koʻrib chiqish kelishilgan. 1943-yilda Kemerovo viloyati Mariinsk tumanidagi lagerga oʻtkazildi. 1944-yil 9-martda Suslovo qishlogʻida (hozirgi Pervomayskoye) vafot etdi.
Xotirasi
Keyinchalik shoir oqlandi va asarlari qayta nashr etildi. Kemerovo va Mariinskda uning xotirasiga haykal va uy-muzey bor; yillik adabiy oʻqishlar oʻtkaziladi.
Asosiy yutuqlari
- 01 1932-yilda «Quyosh bilan suhbat» va «Safarbar satrlar» toʻplamlarini nashr ettirdi.
- 02 «Yurak» (1935), «Mehrim» (1935) toʻplamlari va «Naxshon» dostonini yozdi.
- 03 «Atlas», «Zafar», «Soʻnggi kun» pyesalarini yaratdi.
- 04 Pushkinning «Bogʻchasaroy favvorasi» va Lermontovning «Demon» dostonlarini oʻzbek tiliga oʻgirdi.
Xronologiya
-
1912
Namanganda tugʻildi.
-
~1931
Samarqanddagi oliy oʻquv yurtida filologiya fakultetida oʻqishni boshladi.
-
1932
«Quyosh bilan suhbat» va «Safarbar satrlar» toʻplamlari bosildi.
-
1935
«Yurak» va «Mehrim» kitoblari nashr etildi.
-
1937
Hibsga olinib, 58-modda bilan hukm qilindi.
-
1940
Magadan qamoqxonasidan Stalinga murojaat yoʻlladi; ishi qayta koʻrib chiqilishi kelishilgan.
-
1943
Kemerovo viloyati Mariinsk tumanidagi lagerga oʻtkazildi.
-
1944
Suslovo qishlogʻidagi lager shifoxonasida vafot etdi.
Asarlari
Koʻp beriladigan savollar
Usmon Nosir kim?
Usmon Nosir (1912–1944) — Oʻzbek lirik shoiri, dramaturg va tarjimon.
Usmon Nosir qachon va qayerda tugʻilgan?
Tugʻilgan sanasi: 1912-yil 13-noyabr. Tugʻilgan joyi: Namangan.
Usmon Nosir qachon vafot etgan?
Vafot sanasi: 1944-yil 9-mart. Vafot etgan joyi: Kemerovo viloyati, Suslovo, Rossiya. 32 yil umr koʻrgan.
Usmon Nosir qaysi davrda yashagan?
Hayot yillari: 1912–1944. Tarixiy davr: XX asr va zamonaviy davr (XX asr — hozir). Faoliyat sohasi: Shoirlar va adiblar.
Usmon Nosir nima bilan mashhur?
1932-yilda «Quyosh bilan suhbat» va «Safarbar satrlar» toʻplamlarini nashr ettirdi. «Yurak» (1935), «Mehrim» (1935) toʻplamlari va «Naxshon» dostonini yozdi. «Atlas», «Zafar», «Soʻnggi kun» pyesalarini yaratdi.
Usmon Nosirning asosiy asarlari qaysilar?
«Quyosh bilan suhbat» (1932); «Safarbar satrlar» (1932); «Traktorobod» (1934); «Yurak» (1935); «Mehrim» (1935); «Naxshon» (1935).
Manbalar
- Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi: «Usmon Nosir» maqolasi
- Usmon Nosir. Vikipediya
- Naim Karimov. Usmon Nosir
- Usmon Nosir. Tanlangan asarlar
Rasm: Usmonov Gayrat · CC0
Qoʻshilgan: