Asosiy mazmunga oʻtish

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy

Boshqa nomlari: Muqimiy, Muhammad Aminxoʻja Mirzaxoʻja oʻgʻli, Мукими

1850–1903 · 53 yil umr koʻrgan · Adiblar · Yangi davr

XIX asr ikkinchi yarmidagi Qoʻqon shoiri; «Tanobchilar», «Saylov» hajviyalari va «Sayohatnoma» turkumi muallifi, Furqat va Zavqiy bilan zamondosh. Lirik gʻazallari ashula sifatida ijro etiladi.

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy portreti (zamonaviy chizma)

Muhammad Aminxoʻja Mirzaxoʻja oʻgʻli Muqimiy 1850-yilda Qoʻqonda tugʻilgan. U XIX asr ikkinchi yarmi — XX asr boshidagi oʻzbek sheʼriyatining vakili: lirik gʻazallar, hajviyalar va «Sayohatnoma» muallifi. Asarlarida chor maʼmurlari, mahalliy amaldorlar va boylar kulgi ostiga olinadi, oddiy odamlar turmushi tasvirlanadi.

Bolaligi va tahsil yillari

Muqimiyning otasi Mirzaxoʻja Toshkentdan, onasi Oyshabibi Xoʻjanddan boʻlgan; ona sheʼriyatga qiziqqan. Boʻlajak shoir mahalla maktabida savod chiqargach, Qoʻqondagi Mohlaroyim madrasasida oʻqidi, Buxoro madrasasida 1864–1865 va 1875–1876-yillarda tahsil oldi.

1876-yilda Qoʻqonga qaytgach, yer tuzish mahkamasida mirza boʻlib ishladi. Bu ish unga Fargʻona vodiysi qishloqlarini kezish, dehqonlar turmushi va amaldorlarning xatti-harakatini koʻrishga imkon berdi; «Tanobchilar» hajviyasi shu davr taassurotlariga asoslangan. Otasi vafotidan soʻng (1885) «Hazrat» madrasasidagi kichik hujrada qashshoq yashadi, 1887–1888 va 1892-yillarda Toshkentga bordi.

Adabiy muhit

Muqimiy zamondoshlari — Zokirjon Furqat va Zavqiy, Avaz, Komil — bilan birga oʻzbek sheʼriyatida hayotiy mavzularni kuylash yoʻnalishini kuchaytirdi. Toshkentga qilgan safarlarida u yerdagi adabiy muhit bilan ham aloqada boʻlgan.

Hajviy asarlari

«Tanobchilar»da yer oʻlchovchi amaldorlarning poraxoʻrligi va qishloq ahliga zulmi tasvirlanadi. «Saylov» hajviyasida volost saylovlari, mingboshi va ellikboshilikka intilgan kishilarning qallobliklari kulgi ostiga olingan. «Maskovchi boy taʼrifida», «Voqeai Viktor», «Dar mazammati zamona» asarlarida sudxoʻr boylar va amaldorlar hajv qilinadi. «Aroba qursin», «Loy» kabi sheʼrlarida kundalik noqulayliklar yumor bilan tasvirlangan.

«Sayohatnoma» va lirikasi

«Sayohatnoma» — shoirning turli shahar va qishloqlarga qilgan safarlari asosida yozilgan toʻrt qismli sheʼriy asar; u yengil vaznli toʻrtliklardan iborat. Yoʻl mashaqqatlari va joylardagi ahvol hajviy ohangda tasvirlanadi.

Muqimiyning «Oshiq boʻlibman», «Ayrilmasun», «Aqlu hush uchdi boshimdin» kabi lirik sheʼrlarida muhabbat va hijron kuylanadi; ularning bir qismi ashula sifatida ijro etiladi.

Oxirgi yillari va merosi

Muqimiy 1903-yil 25-mayda Qoʻqonda vafot etdi. «Devoni Muqimiy» 1907-yilda (Ostroumov nashri) chop etildi, 1910–1912-yillarda hajviyotlar bilan toʻldirilgan nashri chiqdi. Qoʻqonda uning uy-muzeyi bor; Toshkentdagi davlat musiqali drama teatriga uning nomi berilgan.

Asosiy yutuqlari

  1. 01 Qoʻqonda oʻqib, Buxoro madrasasida ham tahsil oldi.
  2. 02 Yer tuzish mahkamasida mirzalik qilgan davrida «Tanobchilar» hajviyasini yozdi.
  3. 03 «Saylov», «Maskovchi boy taʼrifida», «Aroba qursin», «Loy» kabi hajviy asarlar yaratdi.
  4. 04 Fargʻona vodiysi shahar va qishloqlariga qilgan safarlari asosida toʻrt qismli «Sayohatnoma»ni yozdi.

Xronologiya

  1. 1850

    Qoʻqonda tugʻildi.

  2. 1864

    Qoʻqondagi Mohlaroyim madrasasida oʻqib, Buxoro madrasasida ilk bor tahsil oldi (1864–1865).

  3. 1876

    Buxorodan (1875–1876) qaytib, Qoʻqonda yer tuzish mahkamasida mirza boʻlib ishladi.

  4. 1885

    Otasi vafotidan soʻng «Hazrat» madrasasidagi kichik hujraga koʻchib, qiyin sharoitda yashadi.

  5. 1887

    Toshkentga bir necha marta bordi (1887–1888, 1892).

  6. 1903

    Qoʻqonda vafot etdi.

  7. 1907

    «Devoni Muqimiy» toʻplami Ostroumov tomonidan nashr etildi.

Asarlari

Bogʻliq biografiyalar

Zamondoshlari

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy bilan bir davrda yashaganlar

Koʻp beriladigan savollar

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy kim?

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy (1850–1903) — Qoʻqonlik shoir, hajviyachi va sayohatnoma muallifi.

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy qachon va qayerda tugʻilgan?

Tugʻilgan sanasi: 1850-yil. Tugʻilgan joyi: Qoʻqon shahri.

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy qachon vafot etgan?

Vafot sanasi: 1903-yil 25-may. Vafot etgan joyi: Qoʻqon shahri. 53 yil umr koʻrgan.

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy qaysi davrda yashagan?

Hayot yillari: 1850–1903. Tarixiy davr: Yangi davr va maʼrifatparvarlik (XVII — XIX asr). Faoliyat sohasi: Shoirlar va adiblar.

Muhammad Aminxoʻja Muqimiy nima bilan mashhur?

Qoʻqonda oʻqib, Buxoro madrasasida ham tahsil oldi. Yer tuzish mahkamasida mirzalik qilgan davrida «Tanobchilar» hajviyasini yozdi. «Saylov», «Maskovchi boy taʼrifida», «Aroba qursin», «Loy» kabi hajviy asarlar yaratdi.

Muhammad Aminxoʻja Muqimiyning asosiy asarlari qaysilar?

«Tanobchilar»; «Saylov»; «Maskovchi boy taʼrifida»; «Voqeai Viktor»; «Dar mazammati zamona»; «Sayohatnoma»; «Devoni Muqimiy» (1907).

Manbalar

  1. Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi: «Muqimiy» maqolasi
  2. Muqimiy. Vikipediya
  3. Muhammad Aminxoʻja Muqimiy. Asarlar toʻplami

Rasm: Skylord92 · CC BY-SA 3.0

Qoʻshilgan:

Ulashish

Telegram Facebook

Oʻxshash biografiyalar